Quy định về lập báo cáo dự toán thu, chi tài chính công đoàn? Tài chính công đoàn gồm các nguồn thu nào?

Trả lời ngắn gọn: Từ ngày 01/7/2025, tài chính công đoàn được điều chỉnh bởi Luật Công đoàn 2024 (số 50/2024/QH15). Nguồn tài chính gồm: đoàn phí; kinh phí công đoàn do người sử dụng lao động đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc; ngân sách nhà nước cấp hỗ trợ; nguồn thu khác. Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng kinh phí công đoàn theo quy định của Luật (khoản 9 Điều 25); chậm đóng, đóng không đúng mức có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

1. Nguồn tài chính công đoàn (Điều 29 Luật Công đoàn 2024)

Theo khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn 2024, nguồn tài chính công đoàn bao gồm:

• Đoàn phí công đoàn do đoàn viên công đoàn đóng theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam;
• Kinh phí công đoàn do cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động;
• Ngân sách nhà nước cấp hỗ trợ;
• Nguồn thu khác từ hoạt động văn hóa, thể thao, hoạt động kinh tế của Công đoàn; từ đề án, dự án do Nhà nước giao; từ viện trợ, tài trợ hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật.

Chính phủ quy định phương thức, thời hạn và nguồn đóng kinh phí công đoàn; trường hợp không đóng hoặc chậm đóng kinh phí công đoàn (khoản 2 Điều 29).

2. Miễn, giảm, tạm dừng đóng kinh phí công đoàn (Điều 30)

• Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện giải thể, phá sản thì được xem xét miễn số tiền chưa đóng kinh phí công đoàn;
• Gặp khó khăn vì lý do kinh tế hoặc bất khả kháng thì được xem xét giảm mức đóng;
• Gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến không có khả năng đóng thì được xem xét tạm dừng đóng trong thời gian không quá 12 tháng; hết thời hạn phải đóng bù, chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng kết thúc việc tạm dừng đóng.

3. Quản lý, sử dụng, công khai tài chính công đoàn

Việc quản lý, sử dụng tài chính công đoàn phải bảo đảm nguyên tắc tập trung, công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả, có phân công, phân cấp quản lý (Điều 31). Tài chính công đoàn được sử dụng cho các nhiệm vụ: đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đoàn viên và người lao động; tuyên truyền, giáo dục pháp luật; thăm hỏi, trợ cấp khi ốm đau, thai sản, khó khăn, hoạn nạn; phát triển đoàn viên; đào tạo cán bộ công đoàn; tổ chức văn hóa, thể thao, du lịch; khen thưởng; đầu tư nhà ở xã hội cho đoàn viên thuê; chi quản lý hành chính…

Công đoàn các cấp thực hiện công khai tài chính hằng năm (Điều 34) và chịu sự kiểm tra, kiểm toán: định kỳ hai năm một lần Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công đoàn và báo cáo Quốc hội (Điều 33).

4. Trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với Công đoàn

Theo Điều 25 Luật Công đoàn 2024, người sử dụng lao động có trách nhiệm:

• Thừa nhận, tôn trọng, tạo điều kiện và không cản trở, gây khó khăn khi người lao động tiến hành các hoạt động hợp pháp để thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn;
• Phối hợp với Công đoàn thực hiện chức năng, quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của các bên; xây dựng, ban hành và thực hiện quy chế phối hợp hoạt động;
• Trao đổi, cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin liên quan đến tổ chức và hoạt động khi Công đoàn đề nghị;
• Phối hợp tổ chức đối thoại, thương lượng tập thể, ký kết thỏa ước lao động tập thể; lấy ý kiến Công đoàn trước khi quyết định những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động;
• Bảo đảm điều kiện hoạt động công đoàn, cán bộ công đoàn và đóng kinh phí công đoàn theo quy định của Luật (khoản 9 Điều 25).

Lưu ý: hành vi không đóng, chậm đóng kinh phí công đoàn, đóng không đúng mức hoặc quản lý, sử dụng kinh phí công đoàn không đúng quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt trong lĩnh vực lao động; trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật (Điều 36).