Mở hộ kinh doanh từ A-Z: thủ tục, thuế, chi phí 2026

Năm 2026 là năm thay đổi lớn nhất trong hàng chục năm đối với hộ kinh doanh: thuế khoán bị bãi bỏ, lệ phí môn bài bị xóa, ngưỡng miễn thuế nâng lên 1 tỷ đồng/năm. Bài viết này hướng dẫn đầy đủ từ điều kiện, hồ sơ, thủ tục đến thuế và chi phí mở hộ kinh doanh theo quy định mới nhất.

1. Hộ kinh doanh là gì? Ai được mở?

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh — đây là điểm khác biệt cốt lõi với công ty TNHH (chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp).

Một số nguyên tắc quan trọng (Điều 83):

• Cá nhân, thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc;
• Không được hoạt động dưới danh nghĩa hộ kinh doanh mà không đăng ký;
• Hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình thành lập thì văn bản ủy quyền cho một thành viên làm chủ hộ/đại diện phải được công chứng hoặc chứng thực.

Không phải đăng ký hộ kinh doanh đối với: hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp — trừ trường hợp kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

2. Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh 2026: nộp ở đâu, mấy ngày có kết quả?

Theo Điều 99 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:

Nơi nộp: Chủ hộ kinh doanh hoặc người được ủy quyền gửi hồ sơ đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở. Lưu ý: hộ kinh doanh đăng ký ở cấp xã, không phải cấp tỉnh như doanh nghiệp.

Hồ sơ gồm:

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (Mẫu số 1, Phụ lục II ban hành kèm Thông tư 68/2025/TT-BTC);
• Bản sao văn bản ủy quyền của thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh — phải công chứng hoặc chứng thực (chỉ áp dụng khi hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình cùng thành lập).

Thời hạn giải quyết: 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ. Hồ sơ đủ điều kiện → được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (cơ quan đăng ký đồng thời thông báo cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp). Hồ sơ chưa đủ điều kiện → được thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do và yêu cầu sửa đổi, bổ sung.

3. Điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh

Theo khoản 2 Điều 85 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh được cấp giấy khi đáp ứng đủ:

• Ngành, nghề kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh;
• Tên hộ kinh doanh đặt đúng quy định (Điều 86);
• Hồ sơ đăng ký hợp lệ;
• Nộp đủ lệ phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.

4. Thuế hộ kinh doanh 2026: hết thuế khoán, hết lệ phí môn bài

Hai thay đổi lớn nhất từ 01/01/2026 theo Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15:

• Bãi bỏ phương pháp thuế khoán (khoản 6): hộ, cá nhân kinh doanh không còn nộp thuế theo mức ấn định của cơ quan thuế mà chuyển sang tự kê khai theo doanh thu, chi phí thực tế;
• Chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài (khoản 7): áp dụng cho cả doanh nghiệp và hộ, cá nhân kinh doanh — từ 2026, hộ kinh doanh không phải nộp lệ phí môn bài.

5. Ngưỡng 1 tỷ đồng: dưới ngưỡng được miễn thuế nhưng vẫn có nghĩa vụ

Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, và Nghị định 141/2026/NĐ-CP (29/4/2026) đã nâng ngưỡng miễn thuế từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng/năm:

• Doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống: không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh;
• Trường hợp đã kê khai, nộp thuế theo ngưỡng 500 triệu trước đó: số thuế đã nộp được xử lý bù trừ hoặc hoàn trả theo Điều 12 Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

Lưu ý quan trọng: được miễn thuế không có nghĩa là không còn nghĩa vụ. Hộ kinh doanh vẫn phải tự xác định doanh thu năm, thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế theo Mẫu 01/TKN-CNKD chậm nhất ngày 31/01 của năm tiếp theo, đồng thời ghi chép sổ sách theo quy định (Thông tư 152/2025/TT-BTC).

6. Doanh thu trên 1 tỷ: tính thuế thế nào?

Khi doanh thu năm vượt 1 tỷ đồng, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu:

• Thuế GTGT = Doanh thu × tỷ lệ % theo ngành nghề;
• Thuế TNCN = (Doanh thu − 1 tỷ đồng) × thuế suất TNCN theo ngành nghề (nhóm doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ);
• Nhóm doanh thu trên 3 tỷ đến 50 tỷ: thuế TNCN = (Doanh thu − chi phí hợp lệ) × 17%;
• Doanh thu trên 50 tỷ: thuế TNCN = 20% × thu nhập tính thuế.

Bảng tỷ lệ theo ngành nghề (Nghị định 68/2026/NĐ-CP):

• Phân phối, cung cấp hàng hóa: GTGT 1%, TNCN 0,5%;
• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: GTGT 5%, TNCN 2%;
• Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: GTGT 3%, TNCN 1,5%;
• Cho thuê tài sản, bất động sản; sản phẩm/dịch vụ nội dung số: GTGT 5%, TNCN 5%;
• Đại lý xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp: TNCN 5%;
• Hoạt động kinh doanh khác: GTGT 2%, TNCN 1%.

Ví dụ: hộ kinh doanh tạp hóa (nhóm phân phối hàng hóa) doanh thu năm 1,2 tỷ đồng: thuế GTGT = 1,2 tỷ × 1% = 12 triệu đồng; thuế TNCN = (1,2 tỷ − 1 tỷ) × 0,5% = 1 triệu đồng.

7. Hóa đơn điện tử: khi nào hộ kinh doanh bắt buộc phải dùng?

Theo điểm d khoản 1 Điều 6 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế khi:

• Có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng; hoặc
• Bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng.

Hộ kinh doanh dưới ngưỡng trên không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, nhưng có thể đăng ký sử dụng nếu có nhu cầu.

8. Chi phí mở hộ kinh doanh 2026

Các nhóm chi phí thực tế khi mở hộ kinh doanh:

• Lệ phí đăng ký hộ kinh doanh: nộp theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí (mức thu cụ thể theo quy định hiện hành);
• Lệ phí môn bài: 0 đồng — đã chấm dứt thu từ 01/01/2026;
• Chữ ký số, hóa đơn điện tử: phát sinh khi hộ kinh doanh thuộc diện bắt buộc dùng hóa đơn điện tử (doanh thu trên 1 tỷ) hoặc tự nguyện đăng ký;
• Sổ sách, kế toán: chi phí ghi chép, lưu trữ sổ sách, chứng từ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC — tự làm hoặc thuê dịch vụ;
• Thuế phải nộp: 0 đồng nếu doanh thu từ 1 tỷ trở xuống; tính theo mục 6 nếu vượt ngưỡng.

9. Nên mở hộ kinh doanh hay thành lập công ty?

Câu hỏi kinh điển — xem phân tích chi tiết: Nên thành lập công ty hay hộ kinh doanh tại Việt Nam?

Nguyên tắc nhanh: quy mô nhỏ, ít rủi ro, muốn thủ tục gọn và thuế đơn giản → hộ kinh doanh. Muốn giới hạn trách nhiệm trong vốn góp, mở rộng quy mô, gọi vốn → công ty. Lưu ý chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.

10. Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh là gì?
Xem giải đáp: Hộ kinh doanh là gì? Các quy định pháp luật mới nhất

Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cá thể mới nhất?
Xem: Thủ tục đăng ký kinh doanh hộ kinh doanh cá thể mới nhất — hồ sơ nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, 03 ngày làm việc có kết quả.

Hộ kinh doanh có phải đăng ký thuế không?
Xem: Hộ kinh doanh có phải đăng ký thuế không? — từ 2026 không còn thuế khoán, hộ kinh doanh tự kê khai, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế.

Doanh thu dưới 100 triệu/năm có phải nộp thuế không?
Xem: Hộ kinh doanh doanh thu dưới 100 triệu/năm — theo ngưỡng mới 2026, doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế GTGT và TNCN (nhưng vẫn phải thông báo doanh thu).