Có những hình thức tập trung kinh tế nào? Trường hợp nào doanh nghiệp phải thông báo tập trung kinh tế?

Pháp luật quy định 5 hình thức tập trung kinh tế gồm: sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh giữa các doanh nghiệp và các hình thức khác theo quy định của pháp luật (Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018). Doanh nghiệp phải thông báo tập trung kinh tế đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi thực hiện nếu giao dịch vượt một trong các ngưỡng — lưu ý từ ngày 01/7/2026, ba ngưỡng tài chính đã được nâng gấp đôi theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP.

1. Có những hình thức tập trung kinh tế nào?

Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018 quy định 5 hình thức tập trung kinh tế:

(1) Sáp nhập doanh nghiệp: một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.

(2) Hợp nhất doanh nghiệp: hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của các doanh nghiệp bị hợp nhất.

(3) Mua lại doanh nghiệp: một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản, cổ phần của doanh nghiệp khác đến mức đủ để kiểm soát, chi phối doanh nghiệp hoặc một ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp bị mua lại.

(4) Liên doanh giữa các doanh nghiệp: hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng nhau góp một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới.

(5) Các hình thức tập trung kinh tế khác theo quy định của pháp luật.

2. Trường hợp nào phải thông báo tập trung kinh tế? (Ngưỡng mới từ 01/7/2026)

Khoản 1 Điều 33 Luật Cạnh tranh 2018 quy định doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế phải nộp hồ sơ thông báo đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi tiến hành tập trung kinh tế nếu thuộc ngưỡng thông báo.

Ngày 18/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, trong đó điều chỉnh ba trong bốn ngưỡng thông báo tại Điều 13 Nghị định 35/2020/NĐ-CP — áp dụng từ ngày 01/7/2026 đối với doanh nghiệp không phải là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán:

– Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết: từ 3.000 tỷ lên 6.000 tỷ đồng trở lên (năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế);

– Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết: từ 3.000 tỷ lên 6.000 tỷ đồng trở lên;

– Giá trị giao dịch của tập trung kinh tế: từ 1.000 tỷ lên 2.000 tỷ đồng trở lên;

– Thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia: giữ nguyên từ 20% trở lên trên thị trường liên quan.

Giao dịch vượt một trong bốn ngưỡng trên thì phát sinh nghĩa vụ thông báo. Tổ chức, cá nhân có thể nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế theo hình thức trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia.

3. Việc đánh giá tập trung kinh tế được thực hiện như thế nào?

Sau khi nhận hồ sơ thông báo hợp lệ, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiến hành đánh giá sơ bộ (Điều 31 Luật Cạnh tranh 2018). Trường hợp không thể kết luận tại bước sơ bộ, cơ quan này tiến hành đánh giá chính thức, trong đó xem xét cả tác động hạn chế cạnh tranh và tác động tích cực của việc tập trung kinh tế (Điều 32) — như thúc đẩy tiến bộ kỹ thuật, nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Căn cứ kết quả đánh giá, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định chấp thuận, chấp thuận có điều kiện hoặc cấm thực hiện tập trung kinh tế.