Hộ kinh doanh là gì? Các quy định pháp luật mới nhất về hộ kinh doanh

Trả lời ngắn gọn: Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình và không có tư cách pháp nhân. Từ ngày 01/7/2025, đăng ký hộ kinh doanh thực hiện tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP; từ ngày 01/01/2026, thuế khoán bị bãi bỏ và hộ kinh doanh chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai. Bài viết tổng hợp đầy đủ quy định mới nhất về hộ kinh doanh.

Cơ sở pháp lý

• Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký hộ kinh doanh (thay thế Nghị định 01/2021/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 01/7/2025);
• Luật Doanh nghiệp 2020 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2025);
• Nghị quyết 198/2025/QH15: bãi bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh; chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026;
• Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực từ ngày 01/7/2026).

Hộ kinh doanh là gì?

Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh. Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh.

Hộ kinh doanh không phải là doanh nghiệp và không có tư cách pháp nhân. Đây là mô hình kinh doanh phổ biến cho hoạt động quy mô nhỏ: cửa hàng, quán ăn, dịch vụ cá nhân, bán hàng online.

Đặc điểm pháp lý của hộ kinh doanh

• Chủ thể: cá nhân là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc các thành viên hộ gia đình (ủy quyền một người làm đại diện);
• Trách nhiệm tài sản: vô hạn — chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình;
• Tên hộ kinh doanh: gồm hai thành tố “Hộ kinh doanh + tên riêng”, không được trùng và không gây nhầm lẫn;
• Địa điểm: được đăng ký một trụ sở chính; không được thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện;
• Ngành nghề: được kinh doanh ngành, nghề mà pháp luật không cấm; ngành, nghề có điều kiện phải đáp ứng đủ điều kiện;
• Sử dụng lao động: theo nhu cầu thực tế, tuân thủ đầy đủ pháp luật về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội.

Điều kiện đăng ký hộ kinh doanh

• Cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
• Không thuộc các trường hợp bị cấm: người chưa thành niên, người bị hạn chế/mất năng lực hành vi dân sự, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt tù, bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề;
• Mỗi cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác đối với thành viên hộ gia đình cùng đăng ký);
• Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh.

Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh mới nhất

Hồ sơ đăng ký

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu quy định hiện hành;
• Bản sao giấy tờ pháp lý của cá nhân đối với chủ hộ kinh doanh, thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh;
• Bản sao biên bản họp thành viên hộ gia đình về việc thành lập hộ kinh doanh (trường hợp các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký);
• Bản sao văn bản ủy quyền của thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh (trường hợp các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký).

Nộp hồ sơ ở đâu, bao lâu có kết quả?

Nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở chính (theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025, không còn cấp huyện). Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Mã số hộ kinh doanh đồng thời là mã số thuế của hộ kinh doanh.

Nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh từ 01/01/2026

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 01/01/2026:

• Thuế khoán bị bãi bỏ: hộ kinh doanh chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai theo quy định của pháp luật về quản lý thuế;
• Lệ phí môn bài chấm dứt thu, nộp: hộ kinh doanh không còn phải nộp lệ phí môn bài;
• Hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định của pháp luật về hóa đơn, chứng từ;
• Hộ kinh doanh có nghĩa vụ kê khai, nộp thuế đầy đủ, đúng hạn; cơ quan thuế quản lý theo rủi ro và có thể kiểm tra, ấn định thuế khi phát hiện vi phạm.

Quyền và nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh

• Thực hiện các nghĩa vụ về thuế, nghĩa vụ tài chính và hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật;
• Đại diện cho hộ kinh doanh với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn trước Trọng tài, Tòa án;
• Được thuê người khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh; trường hợp này chủ hộ và các thành viên hộ gia đình tham gia đăng ký vẫn chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản phát sinh;
• Tuân thủ pháp luật về lao động, bảo hiểm xã hội đối với người lao động làm việc cho hộ kinh doanh;
• Thông báo tạm ngừng, chấm dứt hoạt động theo đúng thủ tục khi có nhu cầu.

Các hành vi bị nghiêm cấm

• Kê khai không trung thực hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh;
• Kinh doanh ngành, nghề cấm; kinh doanh ngành, nghề có điều kiện khi chưa đủ điều kiện;
• Không thực hiện nghĩa vụ thuế, sử dụng hóa đơn không hợp pháp;
• Cho mượn, cho thuê Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh có phải là doanh nghiệp không?

Không. Hộ kinh doanh là mô hình kinh doanh độc lập, không phải loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp và không có tư cách pháp nhân.

Đăng ký hộ kinh doanh ở đâu từ 01/7/2025?

Tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở chính. Không còn nộp tại UBND cấp huyện như trước đây.

Hộ kinh doanh có còn nộp thuế khoán không?

Không. Thuế khoán đã bị bãi bỏ; từ ngày 01/01/2026 hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai theo Nghị quyết 198/2025/QH15.

Một người được đăng ký mấy hộ kinh doanh?

Mỗi cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc.

Lưu ý khi áp dụng quy định pháp luật hiện hành

Nội dung bài viết thuộc nhóm kiến thức hộ kinh doanh và được trình bày theo hướng tham khảo, giúp người đọc hiểu vấn đề pháp lý ở mức tổng quan trước khi chuẩn bị hồ sơ hoặc thực hiện thủ tục. Chính sách thuế đối với hộ kinh doanh đang trong giai đoạn chuyển đổi, quy định chi tiết có thể tiếp tục được hướng dẫn bổ sung. Trường hợp cần xác định chính xác quy định áp dụng cho hộ kinh doanh của mình, Quý khách nên liên hệ luật sư của ANT Legal qua số 0966.475.966 để được kiểm tra và tư vấn trước khi thực hiện.

Rủi ro thường gặp cần lưu ý

• Áp dụng các quy định cũ (thuế khoán, nộp hồ sơ tại UBND cấp huyện, lệ phí môn bài) đã hết hiệu lực.
• Nhầm lẫn hộ kinh doanh có tư cách pháp nhân như công ty.
• Không thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế theo phương pháp mới.
• Cho mượn giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

ANT Legal có thể hỗ trợ gì?

ANT Legal hỗ trợ tư vấn điều kiện, soạn thảo hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh, thực hiện thủ tục tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, tư vấn nghĩa vụ thuế, hóa đơn điện tử và chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp khi có nhu cầu mở rộng. Để được tư vấn nhanh, Quý khách có thể liên hệ luật sư qua số 0966.475.966.

Bài viết liên quan

• Nên thành lập công ty hay hộ kinh doanh tại Việt Nam
• Phân biệt hộ kinh doanh với doanh nghiệp
• Những đối tượng không được đăng ký thành lập hộ kinh doanh tại Việt Nam
• Hộ kinh doanh có phải đăng ký thuế không?
• Thủ tục ngừng kinh doanh hộ cá thể

Xem thêm: Mở hộ kinh doanh từ A–Z: thủ tục, thuế, chi phí 2026