Đình công là gì? hiểu luật như thế nào để đúng công đúng luật

Trả lời ngắn gọn: Đình công là sự ngừng việc tạm thời, tự nguyện và có tổ chức của người lao động nhằm đạt được yêu cầu trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động. Đình công chỉ hợp pháp khi do tổ chức đại diện người lao động là bên tranh chấp lao động tập thể tổ chức, sau khi đã trải qua thủ tục hòa giải, và tuân thủ trình tự luật định (lấy ý kiến, thông báo). Đình công bất hợp pháp không bảo vệ người lao động tham gia. Quy định tại Điều 198–209 Bộ luật Lao động 2019.

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Lao động 2019 — Điều 198 (đình công), Điều 199–209 (trình tự, thủ tục đình công; các trường hợp cấm đình công);
• Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động 2019.

Đình công là gì?

Theo Điều 198 Bộ luật Lao động 2019, đình công là sự ngừng việc tạm thời, tự nguyện và có tổ chức của người lao động nhằm đạt được yêu cầu trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động. Ba đặc điểm cốt lõi:

• Tạm thời: ngừng việc trong một thời gian nhất định, quan hệ lao động vẫn tồn tại;
• Tự nguyện: người lao động tự nguyện tham gia, không bị ép buộc;
• Có tổ chức: do tổ chức đại diện người lao động tổ chức, không phải hành động tự phát của cá nhân.

Đình công là quyền của người lao động, nhưng chỉ được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật để phân biệt với hành vi ngừng việc trái pháp luật.

Khi nào được đình công? Điều kiện hợp pháp

1. Phải là tranh chấp lao động tập thể về lợi ích

Đình công chỉ phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích (tranh chấp về việc xác lập quyền, nghĩa vụ mới trong quan hệ lao động), không áp dụng cho tranh chấp về quyền (vi phạm pháp luật đã có) — tranh chấp về quyền được giải quyết bằng hòa giải, trọng tài hoặc Tòa án.

2. Đã qua thủ tục hòa giải

Tranh chấp phải được hòa giải viên lao động tiến hành hòa giải; chỉ khi hòa giải không thành (hoặc hết thời hạn mà hòa giải viên không tiến hành hòa giải) thì tổ chức đại diện người lao động mới có quyền tiến hành thủ tục đình công.

3. Do tổ chức đại diện người lao động tổ chức

Chỉ tổ chức đại diện người lao động là một bên tranh chấp lao động tập thể mới có quyền tổ chức và lãnh đạo đình công.

4. Không thuộc trường hợp cấm đình công

Cấm đình công trong các đơn vị sử dụng lao động hoạt động thiết yếu cho nền kinh tế quốc dân, an ninh, quốc phòng theo danh mục do Chính phủ quy định (Điều 209); tranh chấp tại các đơn vị này được giải quyết theo thủ tục đặc biệt.

Trình tự đình công hợp pháp

1. Lấy ý kiến tập thể người lao động: tổ chức đại diện người lao động lấy ý kiến của toàn thể người lao động hoặc ban chấp hành về việc đình công; việc đình công được tiến hành khi có quá nửa số người được lấy ý kiến đồng ý (theo quy định chi tiết);
2. Ra quyết định đình công: bằng văn bản, nêu rõ nội dung tranh chấp, yêu cầu, thời điểm bắt đầu, địa điểm đình công;
3. Thông báo đình công: gửi quyết định đình công cho người sử dụng lao động, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cơ quan chuyên môn về lao động chậm nhất 05 ngày làm việc trước ngày bắt đầu đình công;
4. Tiến hành đình công theo đúng nội dung đã thông báo.

Quyền và nghĩa vụ trong thời gian đình công

• Người lao động tham gia đình công hợp pháp: không bị coi là vi phạm hợp đồng lao động; được bảo vệ, không bị trù dập, sa thải vì tham gia đình công;
• Tiền lương: người lao động không được trả lương trong thời gian đình công, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác;
• Người lao động không tham gia đình công nhưng phải ngừng việc vì đình công được trả lương ngừng việc theo quy định;
• Người sử dụng lao động không được chấm dứt hợp đồng lao động, xử lý kỷ luật người lao động tham gia đình công hợp pháp; không được thuê người khác thay thế vị trí người lao động đình công trong thời gian đình công;
• Các bên vẫn có thể tiếp tục thương lượng, hòa giải trong thời gian đình công.

Đình công bất hợp pháp và hậu quả

Đình công không tuân thủ điều kiện, trình tự nêu trên là đình công bất hợp pháp. Người lao động tham gia đình công bất hợp pháp không được bảo vệ; người sử dụng lao động có quyền xử lý kỷ luật theo nội quy lao động; tổ chức, cá nhân tổ chức đình công bất hợp pháp gây thiệt hại phải bồi thường.

Câu hỏi thường gặp

Ngừng việc tự phát của một nhóm công nhân có phải đình công không?

Không, nếu không do tổ chức đại diện người lao động tổ chức và không tuân thủ trình tự luật định. Hành vi ngừng việc tự phát có thể bị coi là vi phạm kỷ luật lao động.

Đình công có được trả lương không?

Về nguyên tắc không được trả lương trong thời gian đình công, trừ khi các bên thỏa thuận khác (ví dụ trong thỏa ước lao động tập thể).

Doanh nghiệp có được thuê lao động thay thế người đình công?

Không được thuê người khác làm thay công việc của người lao động tham gia đình công trong thời gian đình công hợp pháp.

Lưu ý khi áp dụng quy định pháp luật hiện hành

Đình công là biện pháp cuối cùng sau khi thương lượng, hòa giải thất bại; cả người lao động và doanh nghiệp đều nên ưu tiên đối thoại, thương lượng tập thể để giải quyết tranh chấp sớm, giảm thiệt hại cho cả hai bên. Liên hệ luật sư của ANT Legal qua số 0966.475.966 để được tư vấn xử lý tranh chấp lao động tập thể.

Rủi ro thường gặp cần lưu ý

• Tổ chức đình công khi chưa qua hòa giải — thành đình công bất hợp pháp;
• Không thông báo đúng thời hạn 05 ngày làm việc;
• Đình công trong đơn vị thuộc danh mục cấm đình công;
• Doanh nghiệp sa thải người lao động vì tham gia đình công hợp pháp.

ANT Legal có thể hỗ trợ gì?

ANT Legal tư vấn giải quyết tranh chấp lao động tập thể: thương lượng, hòa giải, thủ tục đình công hợp pháp; bảo vệ quyền lợi người lao động và tư vấn cho doanh nghiệp xử lý khủng hoảng đình công. Để được tư vấn nhanh, Quý khách có thể liên hệ luật sư qua số 0966.475.966.

Bài viết liên quan

• Trình tự, thủ tục đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật đối với công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần
• Thay đổi người đại diện theo pháp luật công ty TNHH một thành viên
• Thay đổi người đại diện theo pháp luật công ty cổ phần
• Thay đổi người đại diện theo pháp luật Công ty TNHH 2 thành viên
• Dịch vụ thành lập công ty, doanh nghiệp toàn quốc tại Việt Nam