Quyền và nghĩa vụ của thành viên của ngân hàng hợp tác xã

Ngân hàng hợp tác xã là tổ chức tín dụng hoạt động theo mô hình hợp tác xã, do các thành viên cùng góp vốn, cùng quản trị và cùng hưởng lợi từ hoạt động ngân hàng. Khác với ngân hàng thương mại cổ phần, quyền và nghĩa vụ của thành viên ngân hàng hợp tác xã gắn chặt với tư cách thành viên và phần vốn góp, được điều chỉnh bởi Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (số 32/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2024) thay thế cho Luật Các tổ chức tín dụng 2010 trước đây.

Thành viên ngân hàng hợp tác xã là ai?

Thành viên ngân hàng hợp tác xã là cá nhân hoặc tổ chức đáp ứng điều kiện kết nạp theo Điều lệ của ngân hàng hợp tác xã và quy định của pháp luật, đã góp vốn điều lệ và được ghi tên trong danh sách thành viên. Tư cách thành viên vừa là cơ sở để tham gia quản trị, vừa là căn cứ phát sinh quyền và nghĩa vụ tài chính.

Một điểm cần lưu ý: ngân hàng hợp tác xã hoạt động không vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông như ngân hàng thương mại, mà nhằm hỗ trợ, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của chính các thành viên. Do đó, quyền và nghĩa vụ của thành viên được thiết kế cân bằng giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể.

Quyền của thành viên ngân hàng hợp tác xã

Theo khung pháp luật hiện hành, thành viên ngân hàng hợp tác xã có các quyền cơ bản sau:

1. Quyền tham gia quản trị: Thành viên có quyền tham dự, thảo luận và biểu quyết tại Đại hội thành viên — cơ quan quyết định cao nhất của ngân hàng hợp tác xã. Mỗi thành viên có quyền biểu quyết theo nguyên tắc đã được ghi nhận trong Điều lệ, không phụ thuộc hoàn toàn vào tỷ lệ vốn góp như trong công ty cổ phần.

2. Quyền ứng cử, bầu cử: Thành viên có quyền ứng cử, bầu cử vào Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và các chức danh quản lý khác của ngân hàng hợp tác xã theo quy định của Điều lệ.

3. Quyền được cung cấp thông tin: Thành viên có quyền được thông tin về tình hình hoạt động, tài chính của ngân hàng hợp tác xã; được xem xét báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát.

4. Quyền hưởng lợi từ hoạt động: Thành viên được chia lãi theo kết quả hoạt động và mức độ sử dụng dịch vụ của ngân hàng hợp tác xã, theo phương án phân phối do Đại hội thành viên quyết định.

5. Quyền sử dụng dịch vụ ưu đãi: Thành viên được ưu tiên sử dụng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng của ngân hàng hợp tác xã theo chính sách do Đại hội thành viên hoặc Hội đồng quản trị ban hành.

6. Quyền chuyển nhượng phần vốn góp và rút khỏi ngân hàng hợp tác xã: Thành viên có quyền chuyển nhượng phần vốn góp cho thành viên khác hoặc người đủ điều kiện kết nạp thành viên mới, và có quyền xin rút vốn theo trình tự, thủ tục do Điều lệ và pháp luật quy định.

Nghĩa vụ của thành viên ngân hàng hợp tác xã

Song song với các quyền nêu trên, thành viên có các nghĩa vụ:

1. Góp đủ vốn đã cam kết: Thành viên phải góp đủ, đúng hạn phần vốn đã đăng ký theo Điều lệ. Vốn góp là cơ sở xác định tư cách thành viên và mức độ chịu trách nhiệm.

2. Chấp hành Điều lệ và nghị quyết: Thành viên phải tuân thủ Điều lệ ngân hàng hợp tác xã, chấp hành nghị quyết của Đại hội thành viên, quyết định của Hội đồng quản trị trong phạm vi thẩm quyền.

3. Chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp: Thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính khác của ngân hàng hợp tác xã trong phạm vi phần vốn đã góp — đây là điểm khác biệt căn bản so với trách nhiệm vô hạn của chủ doanh nghiệp tư nhân.

4. Bảo mật thông tin: Thành viên có nghĩa vụ giữ bí mật thông tin nội bộ của ngân hàng hợp tác xã theo quy định của Điều lệ và pháp luật.

5. Không cạnh tranh gây thiệt hại: Trong thời gian là thành viên, không được thực hiện các hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại cho ngân hàng hợp tác xã.

Chấm dứt tư cách thành viên

Tư cách thành viên chấm dứt khi thành viên rút toàn bộ vốn góp, bị khai trừ theo nghị quyết của Đại hội thành viên, chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp, hoặc trong các trường hợp khác theo Điều lệ. Khi chấm dứt tư cách thành viên, việc thanh toán phần vốn góp được thực hiện theo Điều lệ và quy định pháp luật, bảo đảm an toàn hoạt động của ngân hàng hợp tác xã.

Lưu ý khi tham gia ngân hàng hợp tác xã

Trước khi góp vốn trở thành thành viên, cá nhân, tổ chức nên đọc kỹ Điều lệ ngân hàng hợp tác xã, đặc biệt các nội dung về điều kiện kết nạp, mức vốn góp tối thiểu, phương thức biểu quyết, cơ chế phân phối lợi nhuận và thủ tục rút vốn. Khung pháp lý điều chỉnh ngân hàng hợp tác xã hiện nay là Luật Các tổ chức tín dụng 2024, khác biệt đáng kể so với khung pháp luật cũ năm 2010 về thẩm quyền quản lý, quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống.

Quý khách cần rà soát Điều lệ ngân hàng hợp tác xã, tư vấn về quyền và nghĩa vụ thành viên hoặc giải quyết tranh chấp nội bộ? Vui lòng liên hệ luật sư của ANT Legal qua Hotline/Zalo 0966.475.966 để được tư vấn cụ thể theo từng hồ sơ.