Có được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người đang mang thai và người đang nghỉ thai sản?

Trả lời ngắn gọn: Không được. Người sử dụng lao động không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây là cấm luật định tuyệt đối tại Điều 37 Bộ luật Lao động 2019. Ngoài ra, pháp luật nghiêm cấm sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng vì lý do mang thai, sinh con. Ngược lại, lao động nữ mang thai được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng khi có xác nhận của cơ sở y tế về việc tiếp tục làm việc ảnh hưởng xấu tới thai nhi.

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Lao động 2019 — Điều 37 (trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động), Điều 35 (quyền đơn phương chấm dứt của người lao động), Điều 137, 138 (bảo vệ thai sản), Điều 145 (bảo đảm việc làm cho lao động nữ);
• Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.

Người sử dụng lao động KHÔNG được đơn phương chấm dứt khi nào?

Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 liệt kê các trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động:

• Người lao động ốm đau, tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở y tế có thẩm quyền (trừ trường hợp đã điều trị quá thời hạn luật định);
• Người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và trường hợp nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý;
• Người lao động nữ mang thai; người lao động đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Quy định bảo vệ lao động nữ mang thai là tuyệt đối: kể cả khi người lao động vi phạm kỷ luật trong thời gian này, người sử dụng lao động cũng không được sa thải; việc xử lý kỷ luật (nếu có) phải chờ đến hết thời gian bảo vệ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Nghiêm cấm sa thải vì lý do mang thai, sinh con

• Người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với người lao động vì lý do nuôi con dưới 12 tháng tuổi;
• Không được phân biệt đối xử về tiền lương, thời giờ làm việc vì lý do mang thai, sinh con, nuôi con;
• Lao động nữ mang thai được nghỉ 30 phút mỗi ngày trong thời gian làm việc, vẫn hưởng đủ tiền lương;
• Không được sử dụng lao động nữ mang thai làm việc ban đêm, làm thêm giờ, đi công tác xa trong các trường hợp luật định.

Quyền của lao động nữ mang thai khi muốn nghỉ việc

Ngược lại với cấm đối với người sử dụng lao động, người lao động nữ mang thai được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động (không cần đáp ứng thời hạn báo trước thông thường) khi có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi. Trường hợp này, người lao động chỉ cần thông báo cho người sử dụng lao động kèm theo xác nhận của cơ sở y tế.

Chế độ thai sản liên quan

• Lao động nữ được nghỉ thai sản 06 tháng trước và sau khi sinh con; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng;
• Trong thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội;
• Hết thời gian nghỉ thai sản, người lao động được bảo đảm việc làm cũ; trường hợp việc làm cũ không còn thì bố trí việc làm khác với mức lương không thấp hơn trước khi nghỉ thai sản.

Câu hỏi thường gặp

Công ty đơn phương chấm dứt với lao động đang mang thai thì hậu quả gì?

Quyết định đơn phương chấm dứt trái luật; người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại làm việc, trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày người lao động không được làm việc, cộng ít nhất 02 tháng tiền lương.

Lao động nam có vợ sinh con được bảo vệ thế nào?

Pháp luật bảo vệ trực tiếp lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Lao động nam được hưởng chế độ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con theo Luật Bảo hiểm xã hội.

Hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng, công ty có được cho nghỉ việc không?

Chỉ được chấm dứt hợp đồng khi có căn cứ hợp pháp (hết hạn hợp đồng, các trường hợp đơn phương chấm dứt theo Điều 36…) và tuân thủ đúng trình tự; không được lấy lý do đã từng mang thai, sinh con để chấm dứt.

Lưu ý khi áp dụng quy định pháp luật hiện hành

Đây là nhóm quy định có tính bảo vệ đặc biệt; vi phạm không chỉ dẫn đến nghĩa vụ bồi thường mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp. Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình rà soát nhân sự trước mọi quyết định chấm dứt hợp đồng để loại trừ các trường hợp đang được bảo vệ. Liên hệ luật sư của ANT Legal qua số 0966.475.966 để được tư vấn.

Rủi ro thường gặp cần lưu ý

• Đơn phương chấm dứt hợp đồng với lao động nữ đang mang thai, nghỉ thai sản;
• Sa thải, kỷ luật lao động nữ trong thời gian được bảo vệ;
• Phân biệt đối xử tiền lương, cơ hội thăng tiến vì lý do mang thai, sinh con;
• Bố trí lao động nữ mang thai làm thêm giờ, làm việc ban đêm trái quy định.

ANT Legal có thể hỗ trợ gì?

ANT Legal tư vấn pháp luật lao động về bảo vệ thai sản, xử lý kỷ luật, chấm dứt hợp đồng lao động đúng luật; đại diện giải quyết tranh chấp lao động cho cả người lao động và doanh nghiệp. Để được tư vấn nhanh, Quý khách có thể liên hệ luật sư qua số 0966.475.966.

Bài viết liên quan

• Người sử dụng lao động giữ bản chính văn bằng, chứng chỉ của người lao động có vi phạm pháp luật không?
• Người lao động cần làm gì khi công ty không trả lương (2024)
• Người lao động có được làm hai công ty cùng một lúc được hay không?
• Hướng dẫn thủ tục chấm dứt chi nhánh nhanh gọn
• Hướng dẫn thủ tục chấm dứt văn phòng đại diện nhanh gọn