Người lao động cần làm gì khi công ty không trả lương (2024)

Trả lời ngắn gọn: Khi công ty nợ lương, người lao động nên thực hiện theo trình tự: (1) yêu cầu công ty trả lương bằng văn bản; (2) nếu không được giải quyết, khiếu nại đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc yêu cầu hòa giải viên lao động giải quyết; (3) hòa giải không thành thì yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động (nếu hai bên đồng ý) hoặc khởi kiện tại Tòa án. Người lao động bị nợ lương còn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước. Bài viết hướng dẫn chi tiết quyền và cách đòi lương theo Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Lao động 2019 (45/2019/QH14): Điều 35 (quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người lao động), Điều 94–95 (nguyên tắc và kỳ hạn trả lương), Điều 188–192 (giải quyết tranh chấp lao động);
• Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động.

Công ty có nghĩa vụ trả lương như thế nào?

Theo Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho người lao động. Trường hợp đặc biệt vì lý do bất khả kháng mà đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn thì không được chậm quá 30 ngày; nếu trả lương chậm từ 15 ngày trở lên thì người sử dụng lao động phải trả thêm một khoản tiền đền bù theo quy định.

Việc công ty nợ lương nhiều tháng, không có lộ trình trả là hành vi vi phạm pháp luật lao động và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Mức xử phạt khi doanh nghiệp nợ lương người lao động

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động trả lương không đúng hạn, không đủ hoặc không trả lương cho người lao động bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm. Ngoài phạt tiền, người sử dụng lao động còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: buộc trả đủ tiền lương cộng khoản tiền lãi tính theo mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt đối với số tiền lương chậm trả.

Người lao động cần làm gì khi công ty không trả lương?

Bước 1. Yêu cầu công ty trả lương bằng văn bản

Người lao động nên gửi yêu cầu trả lương bằng văn bản (email, công văn có xác nhận đã nhận) cho ban lãnh đạo công ty, nêu rõ số tiền lương bị nợ, thời gian nợ và thời hạn yêu cầu thanh toán. Đây là bước nhanh, ít tốn kém nhất và tạo chứng cứ cho các bước tiếp theo nếu công ty không hợp tác.

Bước 2. Khiếu nại đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Nếu công ty cố tình không trả, người lao động có thể khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động (Sở Nội vụ) hoặc Thanh tra lao động để được xem xét, xử lý vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp.

Bước 3. Yêu cầu hòa giải viên lao động giải quyết

Theo Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp về tiền lương bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải bởi hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu trọng tài hoặc Tòa án giải quyết (trừ một số trường hợp đặc biệt luật định). Thời hiệu yêu cầu hòa giải viên giải quyết là 06 tháng kể từ ngày phát hiện quyền, lợi ích hợp pháp bị vi phạm. Hòa giải viên tiến hành hòa giải trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu.

Bước 4. Yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc khởi kiện tại Tòa án

• Hội đồng trọng tài lao động: áp dụng khi cả hai bên đồng ý lựa chọn; thời hiệu yêu cầu là 09 tháng; thời hạn giải quyết 30 ngày kể từ ngày Ban trọng tài được thành lập.
• Tòa án: thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động là 01 năm kể từ ngày phát hiện quyền, lợi ích hợp pháp bị vi phạm. Người lao động nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.

Người lao động bị nợ lương có được nghỉ việc ngay không?

Có. Theo khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước khi không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn (trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn). Khi đơn phương chấm dứt đúng luật, người lao động được hưởng trợ cấp thôi việc (nếu đủ điều kiện) và được chốt sổ bảo hiểm xã hội.

Hồ sơ người lao động nên chuẩn bị

• Hợp đồng lao động, phụ lục hợp đồng, quyết định lương/thang bảng lương;
• Bảng chấm công, sao kê tài khoản nhận lương chứng minh công ty nợ lương;
• Văn bản yêu cầu trả lương đã gửi cho công ty và chứng cứ công ty nhận/không phản hồi;
• Các email, tin nhắn trao đổi về việc nợ lương;
• Sổ bảo hiểm xã hội và các giấy tờ nhân thân.

Câu hỏi thường gặp

Công ty nợ lương 6 tháng, người lao động có thể khởi kiện ngay không?

Tranh chấp về tiền lương phải qua hòa giải bởi hòa giải viên lao động trước, trừ trường hợp luật định được miễn hòa giải. Người lao động nên yêu cầu hòa giải trong thời hiệu 06 tháng, nếu hòa giải không thành hoặc hết thời hạn mà không được hòa giải thì khởi kiện tại Tòa án trong thời hiệu 01 năm.

Nghỉ việc vì công ty nợ lương có được trợ cấp thôi việc không?

Nếu người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng quy định (do bị nợ lương) và đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên thì được hưởng trợ cấp thôi việc theo Bộ luật Lao động 2019.

Công ty nợ lương có bị phạt không?

Có. Người sử dụng lao động bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng tùy số lượng người lao động bị vi phạm, đồng thời bị buộc trả đủ tiền lương cộng tiền lãi theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Lưu ý khi áp dụng quy định pháp luật hiện hành

Nội dung bài viết thuộc nhóm kiến thức lao động và được trình bày theo hướng tham khảo, giúp người đọc hiểu vấn đề pháp lý ở mức tổng quan trước khi thực hiện các bước đòi quyền lợi. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm và tình huống cụ thể của từng vụ việc; từ ngày 01/7/2025, hệ thống chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp (tỉnh và xã/phường), thẩm quyền Tòa án và cơ quan quản lý lao động có sự thay đổi tương ứng. Trường hợp cần xác định chính xác trình tự áp dụng cho vụ việc của mình, Quý khách nên liên hệ luật sư của ANT Legal qua số 0966.475.966 để được kiểm tra và tư vấn trước khi thực hiện.

Rủi ro thường gặp cần lưu ý

• Bỏ qua bước hòa giải bắt buộc dẫn đến đơn khởi kiện bị trả lại.
• Để hết thời hiệu yêu cầu hòa giải (06 tháng) hoặc khởi kiện (01 năm).
• Thiếu chứng cứ chứng minh quan hệ lao động và số tiền lương bị nợ.
• Đơn phương nghỉ việc không đúng căn cứ dẫn đến mất quyền lợi trợ cấp.

ANT Legal có thể hỗ trợ gì?

ANT Legal hỗ trợ rà soát hồ sơ, tính toán số tiền lương và lãi bị nợ, soạn thảo văn bản yêu cầu và đơn khiếu nại/khởi kiện, đại diện người lao động làm việc với hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động và Tòa án. Để được tư vấn nhanh, Quý khách có thể liên hệ luật sư qua số 0966.475.966.

Bài viết liên quan

• Có được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người đang mang thai và người đang nghỉ thai sản?
• Người sử dụng lao động giữ bản chính văn bằng, chứng chỉ của người lao động có vi phạm không?
• Đình công là gì? hiểu luật như thế nào để đúng công đúng luật
• Người lao động có được làm hai công ty cùng một lúc không?
• Đi nghĩa vụ quân sự về có được công ty nhận lại làm việc như cũ không?