Trình tự thành lập công đoàn cơ sở được quy định như thế nào? Tiền quỹ công đoàn cơ sở được sử dụng vào mục đích gì?

Trả lời ngắn gọn: Trình tự thành lập công đoàn cơ sở hiện nay thực hiện theo Mục 13 Hướng dẫn 38/HD-TLĐ năm 2024 (hướng dẫn thi hành Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII, ban hành kèm Quyết định 2399/QĐ-TLĐ năm 2024): lập ban vận động (ít nhất 03 người), vận động đủ 05 người trở lên tự nguyện gia nhập thì tổ chức đại hội thành lập và đề nghị công đoàn cấp trên công nhận. Quỹ công đoàn cơ sở được sử dụng để thực hiện nhiệm vụ của công đoàn, trọng tâm là chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của đoàn viên và người lao động.

Cơ sở pháp lý

• Luật Công đoàn 2024 (số 50/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2025);
• Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII (ban hành kèm Quyết định 2399/QĐ-TLĐ năm 2024);
• Hướng dẫn 38/HD-TLĐ năm 2024 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (Mục 13 — thành lập công đoàn cấp cơ sở);
• Quyết định 4290/QĐ-TLĐ năm 2022 (thu, chi, quản lý tài chính, tài sản tại công đoàn cơ sở); Quyết định 1408/QĐ-TLĐ năm 2024 (hiệu lực 01/12/2024 — quản lý tài chính, tài sản công đoàn).

Trình tự thành lập công đoàn cơ sở

Bước 1. Lập ban vận động thành lập công đoàn cơ sở

Nơi chưa có công đoàn cơ sở, đoàn viên công đoàn hoặc người lao động được quyền lập ban vận động thành lập công đoàn cơ sở. Ban vận động có ít nhất 03 người (gồm trưởng ban và các thành viên), thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, vận động người lao động gia nhập công đoàn và tổ chức đại hội thành lập.

Bước 2. Vận động đủ 05 người trở lên

Khi có 05 người trở lên (gồm đoàn viên công đoàn và người lao động có đơn tự nguyện gia nhập Công đoàn Việt Nam) liên kết thành lập công đoàn cơ sở, ban vận động chuẩn bị và tổ chức đại hội thành lập theo hướng dẫn của công đoàn cấp trên.

Bước 3. Tổ chức đại hội thành lập

Đại hội do ban vận động tổ chức, điều hành; thành phần gồm ban vận động, đoàn viên và người lao động có đơn gia nhập, đại diện công đoàn cấp trên (có thể mời người sử dụng lao động và người lao động chưa có đơn gia nhập cùng dự, chứng kiến sau khi có ý kiến của công đoàn cấp trên trực tiếp). Nội dung đại hội gồm: tuyên bố thành lập, công bố danh sách người lao động tự nguyện gia nhập, bầu ban chấp hành và chủ tịch công đoàn cơ sở, thông qua kế hoạch hoạt động.

Bước 4. Đề nghị công nhận

Sau đại hội, hoàn thiện hồ sơ đề nghị công đoàn cấp trên công nhận, gồm: văn bản đề nghị công nhận đoàn viên, công đoàn cơ sở; kết quả bầu cử; danh sách đoàn viên; biên bản đại hội và biên bản kiểm phiếu bầu cử.

Quỹ công đoàn cơ sở được sử dụng vào mục đích gì?

Quỹ công đoàn cơ sở hình thành từ kinh phí công đoàn (doanh nghiệp đóng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc), đoàn phí đoàn viên và các nguồn thu khác. Theo Quyết định 4290/QĐ-TLĐ năm 2022, công đoàn cơ sở được sử dụng 75% số thu kinh phí công đoàn, 60% số thu đoàn phí và 100% các khoản thu khác của đơn vị để thực hiện các nhiệm vụ:

• Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của đoàn viên và người lao động: thăm hỏi, trợ cấp khi ốm đau, thai sản, hoạn nạn, khó khăn; tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao; động viên, khen thưởng người lao động và con của người lao động có thành tích;
• Đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; thương lượng, ký kết và giám sát thỏa ước lao động tập thể;
• Tuyên truyền, giáo dục đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp;
• Phát triển đoàn viên, xây dựng công đoàn cơ sở vững mạnh; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn;
• Chi hoạt động của bộ máy công đoàn và các nhiệm vụ chi khác theo quy định.

Câu hỏi thường gặp

Công đoàn cơ sở có được dùng quỹ để chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của người lao động không?

Có. Đây là một trong những nhiệm vụ chi chính của quỹ công đoàn cơ sở (thăm hỏi, trợ cấp, hoạt động văn hóa, thể thao, khen thưởng…).

Doanh nghiệp có bắt buộc thành lập công đoàn cơ sở không?

Pháp luật không bắt buộc mọi doanh nghiệp phải thành lập công đoàn cơ sở; việc thành lập xuất phát từ sự tự nguyện của người lao động khi đủ 05 người trở lên. Tuy nhiên, nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn (2%) vẫn áp dụng đối với doanh nghiệp có sử dụng lao động theo quy định.

Để thành lập công đoàn cơ sở đúng trình tự hoặc rà soát nghĩa vụ tài chính công đoàn của doanh nghiệp, Quý khách nên liên hệ luật sư của ANT Legal để được kiểm tra và tư vấn trước khi thực hiện.