English
中文“Công ty gia đình” là cách gọi phổ biến trong đời sống kinh doanh để chỉ doanh nghiệp do các thành viên trong một gia đình cùng góp vốn, cùng quản lý. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không quy định một loại hình doanh nghiệp riêng mang tên “công ty gia đình”. Vậy mô hình kinh doanh của gia đình có thể tổ chức dưới hình thức hộ kinh doanh được không? Bài viết phân tích theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, thay thế Nghị định 01/2021/NĐ-CP).
Công ty gia đình có phải là một loại hình doanh nghiệp?
Luật Doanh nghiệp 2020 chỉ ghi nhận các loại hình: doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên và công ty cổ phần. “Công ty gia đình” không phải loại hình pháp lý độc lập — đó chỉ là cách mô tả cơ cấu sở hữu, quản trị mang tính gia đình.
Dịch vụ liên quan
Tư vấn pháp lý doanh nghiệp
Nếu doanh nghiệp cần rà soát cơ cấu quản trị, thẩm quyền người quản lý, nghị quyết, điều lệ hoặc rủi ro tranh chấp nội bộ, ANT Legal có thể hỗ trợ đánh giá hồ sơ và đề xuất hướng xử lý phù hợp.
Trên thực tế, một “công ty gia đình” thường được thành lập dưới một trong các hình thức: công ty TNHH hai thành viên trở lên (các thành viên gia đình cùng góp vốn), công ty cổ phần (cổ đông là người trong gia đình), hoặc công ty TNHH một thành viên (một người trong gia đình làm chủ sở hữu).
Hộ kinh doanh là gì? Có phù hợp với mô hình công ty gia đình?
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Đây là hình thức phù hợp với kinh doanh quy mô nhỏ, và các thành viên hộ gia đình có thể cùng đăng ký làm thành viên hộ kinh doanh.
Tuy nhiên, hộ kinh doanh có những giới hạn quan trọng so với “công ty”: hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân; chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản; hộ kinh doanh không được phát hành cổ phần, trái phiếu như công ty cổ phần; việc huy động vốn, mở rộng quy mô và chuyển nhượng phần vốn góp bị hạn chế hơn nhiều so với công ty.
Nên chọn hộ kinh doanh hay thành lập công ty?
Việc lựa chọn phụ thuộc vào quy mô và định hướng phát triển:
Chọn hộ kinh doanh khi: quy mô kinh doanh nhỏ, các thành viên gia đình trực tiếp tham gia điều hành; muốn thủ tục đăng ký, kê khai thuế đơn giản; chưa có nhu cầu huy động vốn từ bên ngoài hay mở rộng nhiều chi nhánh.
Nên thành lập công ty (TNHH/cổ phần) khi: có kế hoạch mở rộng quy mô, huy động vốn từ nhà đầu tư ngoài gia đình; muốn tách bạch tài sản cá nhân và tài sản doanh nghiệp (trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp); cần tư cách pháp nhân để ký kết hợp đồng lớn, tham gia đấu thầu; hoặc có định hướng chuyển giao, kế thừa doanh nghiệp qua nhiều thế hệ một cách bài bản.
Một lưu ý quan trọng về thuế: từ ngày 01/01/2026, thuế khoán đối với hộ kinh doanh đã bị bãi bỏ (Nghị quyết 198/2025/QH15) — hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương thức kê khai; đồng thời chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài. Đây là thay đổi lớn cần cân nhắc khi lựa chọn mô hình.
Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cho gia đình
Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP gồm: giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh; giấy tờ pháp lý của cá nhân đối với chủ hộ kinh doanh và các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh (trường hợp các thành viên cùng đăng ký); bản sao biên bản họp thành viên hộ gia đình về việc thành lập hộ kinh doanh (trường hợp các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký). Hồ sơ nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt trụ sở hộ kinh doanh theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
Lưu ý về quản trị “công ty gia đình”
Dù chọn mô hình nào, các gia đình kinh doanh nên: lập văn bản thỏa thuận rõ ràng về tỷ lệ góp vốn, phân chia lợi nhuận, quyền quyết định của từng thành viên; tách bạch tài chính gia đình và tài chính kinh doanh; xây dựng cơ chế giải quyết mâu thuẫn nội bộ ngay từ đầu — phần lớn tranh chấp “công ty gia đình” phát sinh từ việc mọi thỏa thuận chỉ dừng ở lời nói.
Quý khách cần tư vấn lựa chọn mô hình kinh doanh cho gia đình, soạn hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh/công ty hoặc thỏa thuận góp vốn giữa các thành viên? Vui lòng liên hệ luật sư của ANT Legal qua Hotline/Zalo 0966.475.966 để được tư vấn cụ thể theo từng hồ sơ.
