Tín dụng “đen” là gì?

Trả lời ngắn gọn: “Tín dụng đen” không phải thuật ngữ pháp lý mà là cách gọi dân gian chỉ các hình thức cho vay ngoài hệ thống tổ chức tín dụng được cấp phép, thường kèm lãi suất cắt cổ, đòi nợ bằng đe dọa, cưỡng đoạt. Pháp luật xử lý các hành vi này chủ yếu bằng tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự (Điều 201 Bộ luật Hình sự) và xử phạt vi phạm hành chính. Người vay là nạn nhân có quyền trình báo cơ quan công an và yêu cầu bảo vệ.

Cơ sở pháp lý

• Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (số 32/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2024) — chỉ tổ chức tín dụng được cấp phép mới được hoạt động ngân hàng, bao gồm hoạt động cho vay;
• Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) — tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự;
• Khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 — lãi suất cho vay theo thỏa thuận không vượt quá 20%/năm.

Dấu hiệu nhận biết “tín dụng đen”

• Cho vay không cần tài sản bảo đảm, giải ngân nhanh qua app, mạng xã hội, tờ rơi;
• Lãi suất thực tế vượt xa 20%/năm, cộng thêm các khoản “phí” mập mờ;
• Hợp đồng sơ sài hoặc không có hợp đồng; giữ giấy tờ tùy thân của người vay;
• Đòi nợ bằng đe dọa, bôi nhọ, cưỡng đoạt tài sản — đây là hành vi vi phạm pháp luật hình sự độc lập.

Chế tài pháp lý

• Hình sự: Người cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất mà Bộ luật Dân sự quy định (tức từ 100%/năm trở lên), thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự;
• Dân sự: Phần lãi suất vượt quá giới hạn 20%/năm không có hiệu lực;
• Hành chính: Hoạt động cho vay khi không được cấp phép có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng;
• Hành vi đe dọa, cưỡng đoạt tài sản trong quá trình đòi nợ bị xử lý về các tội danh tương ứng trong Bộ luật Hình sự.

Nạn nhân “tín dụng đen” nên làm gì?

1. Thu thập, lưu giữ toàn bộ chứng cứ: tin nhắn, hợp đồng, sao kê chuyển tiền, ghi âm đe dọa;
2. Trình báo cơ quan công an nơi cư trú hoặc nơi xảy ra hành vi đòi nợ trái pháp luật;
3. Không ký thêm giấy tờ bất lợi dưới áp lực; có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố phần lãi suất vượt quá giới hạn là vô hiệu;
4. Trao đổi với luật sư trước khi làm việc với cơ quan chức năng để bảo đảm quyền lợi.

Trường hợp cần xác định phương án phù hợp với tình huống cụ thể của doanh nghiệp mình, Quý khách nên trao đổi trước với luật sư để được rà soát hồ sơ và tư vấn phương án xử lý.

Để được tư vấn nhanh, Quý khách có thể liên hệ luật sư qua số 0966.475.966.

Bài viết liên quan

• Lãi suất khi doanh nghiệp cho doanh nghiệp khác vay là bao nhiêu?
• Hợp đồng vay tài sản theo Bộ luật Dân sự
• Trình báo tội phạm cho vay lãi nặng ở đâu?