Tư vấn thu hồi đất, bồi thường và tái định cư

Khi Nhà nước thu hồi đất, người dân có quyền được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo đúng quy định — nhưng trên thực tế, tranh chấp về giá bồi thường, diện tích tính bồi thường và suất tái định cư xảy ra rất phổ biến. Hiểu đúng quyền của mình từ đầu là cách tốt nhất để bảo vệ lợi ích hợp pháp.

Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất

Theo Luật Đất đai 2024, Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp chủ yếu: vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế — xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (Điều 79); do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất; và các trường hợp có nguy cơ đe dọa tính mạng con người. Mỗi trường hợp có trình tự, thẩm quyền và chính sách bồi thường khác nhau.

Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Chi tiết chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất hiện được quy định tại Nghị định 88/2024/NĐ-CP (hiệu lực từ ngày 01/8/2024), làm hết hiệu lực Nghị định 47/2014/NĐ-CP và Nghị định 06/2020/NĐ-CP. Lưu ý: từ ngày 01/01/2026, bảng giá đất được điều chỉnh hằng năm theo Điều 159 Luật Đất đai 2024 (không còn khung giá đất).

Bồi thường về đất: bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (khoản 1 Điều 91 Luật Đất đai 2024); giá đất cụ thể được xác định theo các phương pháp định giá đất tại Nghị định 71/2024/NĐ-CP (Điều 160 Luật Đất đai 2024);
Bồi thường tài sản gắn liền với đất: nhà ở, công trình, cây trồng, vật nuôi — theo giá trị còn lại hoặc mức hỗ trợ quy định;
Hỗ trợ: hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm khi thu hồi đất nông nghiệp;
Tái định cư: hộ gia đình bị thu hồi hết đất ở mà không còn chỗ ở khác được bố trí tái định cư — bằng đất ở, nhà ở hoặc tiền.

Quyền của người bị thu hồi đất

Được thông báo thu hồi đất, được tham gia ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
Được nhận tiền bồi thường, hỗ trợ trước khi bàn giao mặt bằng (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác);
Có quyền khiếu nại quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường; và khởi kiện tại Tòa án hành chính nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại;
Không bị cưỡng chế khi chưa có quyết định cưỡng chế đúng trình tự, hoặc khi đang trong thời gian khiếu nại/khởi kiện theo quy định.

Lưu ý khi nhận phương án bồi thường

Kiểm tra kỹ: diện tích đất tính bồi thường có khớp với Giấy chứng nhận và hiện trạng không; giá đất cụ thể áp dụng; tài sản trên đất đã được kê khai đầy đủ chưa; suất tái định cư (nếu có) ở đâu, điều kiện hạ tầng ra sao. Mọi thắc mắc nên được làm rõ trước khi ký biên bản nhận tiền, bàn giao mặt bằng.

ANT Legal hỗ trợ gì?

Rà soát tính hợp pháp của quyết định thu hồi đất và phương án bồi thường;
Tư vấn, soạn thảo đơn khiếu nại; đại diện làm việc với cơ quan nhà nước;
Khởi kiện vụ án hành chính khi cần thiết;
Đàm phán để đạt phương án bồi thường, tái định cư thỏa đáng.

Nội dung liên quan

Nhận được thông báo thu hồi đất và chưa rõ quyền lợi của mình? Liên hệ ANT Legal qua Hotline/Zalo 0966.475.966 để luật sư rà soát phương án bồi thường và tư vấn hướng xử lý.

Nội dung chỉ có giá trị tham khảo chung, không thay thế tư vấn pháp lý cho một hồ sơ cụ thể. Chính sách bồi thường khác nhau theo từng dự án và địa phương.